Światowy Dzień Udaru Mózgu
29.10.2013 r.
Udar mózgu jest trzecią po chorobach serca i nowotworowych przyczyną śmierci Polaków oraz główną przyczyną trwałej niepełnosprawności w wieku dorosłym. Większość udarów powstaje na podłożu niedokrwienia mózgu spowodowanego przez zakrzep lub zator. W pozostałych przypadkach dochodzi do uszkodzenia struktur mózgowych w wyniku wylewu krwi spowodowanego pęknięciem ściany naczyń mózgowych. W Polsce rocznie odnotowuje się 65 000 – 70 000 nowych zachorowań na udar mózgu, co stanowi istotne obciążenie społeczno-ekonomiczne związane z leczeniem choroby w okresie ostrym, rehabilitacją oraz zapewnieniem opieki osobom z trwałym inwalidztwem poudarowym. Mimo podobnej zapadalności na udary mózgu w Polsce i innych krajach Europy, umieralność oraz niepełnosprawność spowodowana chorobą są w naszym kraju wyższe w porównaniu do społeczeństw Europy Zachodniej. Na śmiertelność z powodu udaru mózgu w Polsce ma wpływ duże obciążenie chorobami współistniejącymi, niedostateczna profilaktyka i edukacja w zakresie rozpoznawania objawów choroby oraz ograniczony dostęp do właściwej kompleksowej terapii w ostrym okresie zachorowania.
Istotną przyczyną udaru mózgu zarówno niedokrwiennego jak i krwotocznego jest nadciśnienie tętnicze. Miażdżyca jest równie groźną postępująca chorobą zwężającą tętnice zaopatrujące mózg. Szacuje się, że za 1/3 udarów mózgu odpowiada choroba serca, zwłaszcza migotanie przedsionków zwiększające 5-krotnie ryzyko zachorowania na udar mózgu. Nieprawidłowe stężenia lipidów (w tym cholesterolu), cukrzyca, nadwaga, mała aktywność fizyczna oraz palenie papierosów to kolejne poważne przyczyny udaru mózgu. Warto zwrócić uwagę, że często u jednej osoby występuje kilka niekorzystnych czynników, których współdziałanie może doprowadzić do wystąpienia udaru mózgu.
Objawy udaru mózgu najczęściej pojawiają się nagle. Najczęściej dochodzi do asymetrii twarzy (opadnięcie kącika ust), osłabienia siły kończyn (np. ręki i nogi), którym mogą towarzyszyć zaburzenia mowy- pacjent nie rozumie treści kierowanych do niego słów i/lub ma problemy z prawidłowym wypowiadaniem się. Inne objawy, które powinny nasunąć podejrzenie udaru mózgu to zaburzenie widzenia (np. podwójne widzenie, zaniewidzenie jednym okiem), gwałtowne zawroty głowy z zaburzeniami równowagi (nudnościami, wymiotami), zaburzenia połykania, drętwienia jednostronne ręki i nogi, zaburzenia świadomości.
Podejrzewając u siebie lub innej osoby udar mózgu należy niezwłocznie wezwać pomoc medyczną gdyż najskuteczniejsze leczenie choroby prowadzone jest w Oddziale Udarowym w strukturze Oddziału Neurologii.
Ustępowanie objawów neurologicznych nie powinno być powodem zaniechania transportu do szpitala. Nawet całkowite ich ustąpienie może być tylko pozornie bezpieczne i stwarzać ryzyko udaru mózgu w ciągu kilku następnych dni. Uważa się, że ok 20% osób przed poważnym w skutkach udarem mózgu miało objawy zapowiadające, które jednak z powodu przejściowego charakteru zostały zlekceważone.
Czas trwania choroby, stan neurologiczny oraz wyniki badań są ważnymi kryteriami wyboru sposobu leczenia udaru mózgu. Najskuteczniejszą metodą jest tromboliza, która polega na zastosowaniu leku rozpuszczającego zaskrzep, który spowodował zwężenie lub zamknięcie tętnicy doprowadzającej krew do mózgu. Leczenie może być podjęte do 4,5 godziny od początku udaru mózgu. Systematycznie rośnie liczba pacjentów poddanych takiej terapii w Polsce, choć nadal jest istotnie niższa w porównaniu ze społeczeństwami Europy Zachodniej. Tylko w najlepszych, wyspecjalizowanych w prowadzeniu tej formy terapii ośrodkach, odsetek chorych z udarem niedokrwiennym leczonych trombolitycznie sięga 8-10 %. W dalszym postępowaniu wdrożona zostanie profilaktyka wtórna udaru mózgu oraz w zależności od potrzeby rehabilitacja, kontynuowana w ramach Oddziału Rehabilitacji. W określonych przypadkach istnieją wskazania do postępowania interwencyjnego np. mechanicznego usunięcia skrzepliny zatykającej tętnicę, które możliwe jest w odpowiednio przygotowanych do tego ośrodkach.
Ze względu na społeczne obciążenia związane z udarem mózgu, ciągle poszukuje się nowych metod leczenia mogących w znaczny sposób przyczynić się do zmniejszenia negatywnych skutków zdrowotnych i społecznych.
Dr n. med. Anetta Lasek-Bal
Lekarz Kierujący Oddział Neurologii z Pododdziałem Udarowym
Górnośląskie Centrum Medyczne im. prof. Leszka Gieca
Media
PAP
Radio Katowice
Radio ZET
Radio TOK FM
