Górnośląskie Centrum Medyczne - Szpital w Ochojcu - www.gcm.pl

:
:
Przeszukaj całą bazę informacji usług pod kątem interesującej cię frazy
Wybierz jeden z oddziałów aby zobaczyć najczęściej realizowane w nim zabiegi / operacje
:
:
Wpisz nazwę zabiegu / operacji
Wybierz z listy jednego z naszych specjalistów

Chemioterapia

Leczenie chemiczne jest to leczenie nowotworu środkami farmakologicznymi. Jego celem jest zniszczenie nowotworu przy użyciu leków cytostatycznych bądź środków hormonalnych. Leki te niezależnie od drogi podania, przechodzą do krwi i są doprowadzane do wszystkich części organizmu chorego. Dlatego mówimy, że chemioterapia jest leczeniem systemowym lub ogólnym. Leki stosowane w chemioterapii działają niszcząco na komórki nowotworowe różnymi mechanizmami. Niestety nie są środkami, które niszczą wyłącznie komórki nowotworowe. W mniejszym stopniu, ale w każdym przypadku, działają również na niektóre tkanki zdrowe, takie jak; szpik kostny, błony śluzowe, zwłaszcza przewody pokarmowego, skórę i jej przydatki (włosy, paznokcie), wywołując tzw. objawy uboczne, o których mowa w dalszej części tekstu.

Leki stosowane w chemioterapii nowotworów najczęściej są podawane dożylnie w formie kroplówki lub zastrzyku, domięśniowo lub doustnie.

Częstość i rodzaj podawanych środków chemicznych zależna jest od stosowanego programu leczenia. Program leczenia zależy od rodzaju choroby. Zazwyczaj po podaniu jednego lub kilku leków następuje kilkunastodniowa przerwa w leczeniu. Przerwy między kolejnymi leczeniami są konieczne przede wszystkim dla odbudowy uszkodzonych lekami chemicznymi prawidłowych tkanek i ustąpienia wszystkich objawów związanych z poprzednim podaniem leków.

W większości przypadków przed rozpoczęciem leczenia nie można odpowiedzieć na pytanie jak długo powinno być prowadzone leczenie chemiczne?

Czas trwania chemioterapii zależy od reakcji nowotworu na podane leki.

Dlatego dopiero po pewnym okresie, nie krótszym jednak niż czas potrzebny dla podania trzech kursów leczenia można określić termin jego zakończenia. Może się również zdarzyć, iż stosowany program leczenia jest mało skuteczny. Zachodzi wówczas konieczność zastosowania innego schematu leczenia, co może istotnie wydłużyć czas leczenia.

Leczenie chemiczne zasadniczo nie jest bolesne i w większości przypadków w trakcie podawania leków dożylnie lub domięśniowo ból nie powinien być większy niż podczas pobierania krwi do badania.

Podawanie cytostatyków pozajelitowo związane jest z działaniami niepożądanymi do których należą miejscowe odczyny w wyniku ich wynaczynienia. Nasilenie tych powikłań zależy od rodzaju, stężenia i objętości wynaczynionego leku i może mieć różny obraz - od niewielkiego zaczerwienienia i obrzęku do rozległej martwicy tkanek i owrzodzeń. Owrzodzenia będące skutkiem wynaczynienia cytostatyku wymagają czasem intensywnego postępowania chirurgicznego, w bardzo rzadkich przypadkach łączącego się z koniecznością wykonania przeszczepu tkanek. W związku z powyższym chory powinien zwracać uwagę nawet na niewielkie subiektywne odczucia w miejscu wlewu, takie jak: świąd, pieczenie, zaczerwienienie lub zgrubienie. Wyżej wymienione objawy należy niezwłocznie zgłosić personelowi.

Objawy niepożądane

Leki przeciwnowotworowe działając niszcząco na komórki nieprawidłowe uszkadzają również niektóre tkanki prawidłowe, co powoduje wystąpienie tzw. objawów niepożądanych, powszechnie zwanych objawami ubocznymi. Ich nasilenie zależy od rodzaju stosowanych leków, ale również od indywidualnej, różnej w każdym przypadku reakcji chorego na te leki.

Najczęściej występującymi i najwcześniej obserwowanymi objawami są nudności i wymioty, podrażnienie i uszkodzenie błon śluzowych przewodu pokarmowego, wypadanie włosów, różnego stopnia uszkodzenie szpiku kostnego.

  • Skłonność do występowania wymiotów występuje w związku ze stosowaniem wielu cytostatyków. Nie wszystkie cytostatyki w jednakowym stopniu wywołują te dolegliwości. Jeśli chory ma skłonność do nudności i wymiotów, to dolegliwości pojawiają się zwykle w ciągu kilkunastu minut lub kilku godzin po podaniu leków, co zależy od rodzaju zastosowanego cytostatyku. Dolegliwości mogą się utrzymywać przez kilka do kilkunastu godzin od wystąpienia. Może się zdarzyć, że chorzy odczuwają nudności lub wymiotują następnego dnia lub jeszcze dłużej, tj. przez kilka dni. Dzięki poznaniu mechanizmów nudności i wymiotów, obecnie dysponujemy lekami przeciwwymiotnymi o bardzo dużej skuteczności. Stosowanie tych leków eliminuje, bądź wyraźnie ogranicza nasilenie nudności i wymiotów u ponad 80% chorych.
  • W błonach śluzowych całego przewodu pokarmowego mogą rozwinąć się niekorzystne objawy działania leków chemicznych. W jamie ustnej objawy te mogą rozpocząć się uczuciem pieczenia, zwłaszcza w trakcie spożywania kwaśnych potraw. Niektóre leki stosowane w chemioterapii mogą prowadzić do wystąpienia podrażnienia jamy ustnej, a niekiedy nawet wystąpienia owrzodzeń. W takim wypadku zmiany pojawiają się na ogół po kilku dniach (5 - 10 dni) od podania leków i ustępują po 3-4 tygodniach.Chory może odczuwać zmiany smaku i zapachu (jedzenie wydaje się bardziej słone, gorzkie lub metaliczne). Normalny smak powraca z reguły po zakończeniu chemioterapii
  • Niekiedy leczeniu chemicznemu mogą towarzyszyć biegunki lub zaparcia.
  • Jednym z najczęściej występujących objawów chemioterapii jest wypadanie włosów, przy czym niektóre z cytostatyków w ogóle nie powodują wypadania włosów lub pojawia się ono w niewielkim stopniu. Inne leki mogą niestety spowodować przejściowe łysienie różnego stopnia. Włosy ulegają wtedy uszkodzeniu, co powoduje ich łamliwość tuż przy skórze. Zwykle proces ten rozpoczyna się po tygodniu lub dwóch od rozpoczęcia chemioterapii. Ilość traconych włosów zależy od rodzaju leku lub typu kombinacji wlewów użytych w leczeniu, dawki leków i indywidualnej reakcji chorego. Rzadko wypadanie włosów rozpoczyna się wcześniej (tj. po kilku dniach). Wypadają włosy na głowie, ale też w innych okolicach ciała. Nawet w przypadku wypadnięcia włosów, po zakończeniu leczenia odrastają. Niemniej jednak, jeśli dojdzie do ich wypadanie istnieje możliwość nieodpłatnego zaopatrzenia się w perukę.
  • Zdarza się, że niektóre leki stosowane w chemioterapii działają niekorzystnie na skórę chorego. Skóra może ulegać wysychaniu, niewielkiemu odbarwieniu lub przebarwieniu szczególnie w okolicy dłoni i stóp. Czasami występuje też większa wrażliwość na promienie słoneczne. Po zastosowaniu niektórych leków zdarza się występowanie wysypki o różnym nasileniu zwłaszcza na skórze twarzy, owłosionej skóry głowy oraz na klatce piersiowej. Obserwuje się także zwolnienie wzrostu paznokci i pojawienie się przebarwień na paznokciach.
  • Szpik kostny stale wytwarza nowe komórki krwi. Jest on podatny na działanie leków chemicznych i w trakcie chemioterapii może zostać uszkodzony. Powoduje to zmniejszenie liczby krwinek czerwonych, białych i płytek krwi, co można wykryć badając pobraną próbkę krwi. Komórki krwi odgrywają istotną rolę w utrzymaniu prawidłowego stanu całego organizmu. Obniżenie liczby krwinek białych odpowiedzialnych za odporność organizmu człowieka na zakażenia, może zwiększyć podatność na różne infekcje. Zmniejszenie liczby płytek krwi, odpowiedzialnych za prawidłowe krzepnięcie, może powodować łatwe krwawienie z nosa, dziąseł, dróg rodnych, łatwe wynaczynienie się krwi poza naczynia krwionośne i powstawanie licznych siniaków nawet po niewielkim urazie. Zmniejszenie liczby krwinek czerwonych prowadzi do anemii i może objawiać się osłabieniem, dusznością, łatwą męczliwością.Dlatego też przed każdym podaniem leków chemicznych, a w uzasadnionych przypadkach również pomiędzy kursami, aby nie dopuścić do powstania w/w objawów będzie wykonane u Pani (a) badanie krwi.
  • Podawanie niektórych leków cytostatycznych może spowodować zaburzenia czucia najczęściej o charakterze drętwienia opuszek palców dłoni oraz stóp. Działanie to zwykle ustępuje w dużym stopniu po leczeniu.

Leczenie chemiczne nie wypływa w istotny sposób na obniżenie popędu płciowego, a wystąpienie tego zjawiska jest raczej wynikiem stanu psychicznego towarzyszącego leczeniu chemicznemu lub wynikiem ogólnego stanu chorego. Chemioterapia ma jednak wpływ na układ rozrodczy.

  • U kobiet może wywołać zaburzenia miesiączkowania, polegające na ich nieregularnym występowaniu, zmniejszeniu ich obfitości lub powodować całkowite ich zatrzymanie. Cytostatyki stosowane u kobiet w ciąży zwiększają ryzyko poronienia, wcześniejszego porodu, niskiej masy urodzeniowej noworodków, a zwłaszcza występowanie wad wrodzonych u dzieci, dlatego w trakcie chemioterapii i bezpośrednio po niej należy stosować skuteczne metody antykoncepcji, a o ciąży należy bezwzględnie poinformować lekarza prowadzącego.
  • U mężczyzn leczonych chemiczne dochodzi do obniżenia liczby plemników w nasieniu, a niekiedy do całkowitego ich zaniku. W trakcie leczenia chemicznego i przez około 1 rok po jego zakończeniu mężczyźni nie powinni być ojcami.

Wszystkie opisane powyżej objawy niepożądane mają najczęściej charakter przejściowy i większości z nich można skutecznie przeciwdziałać. Również ich nasilenie może być różne w zależności od rodzaju schematu leczenia i indywidualnego stanu pacjenta.

 

 

Pdf
Drukuj
Powrót
<